3

24 Chika Ur Jisk’a Uywanak Alasiñax Simpaw Sapxarakisä

ELIAS QUISPE CHURA
Ilaies_2012@hotmail.com

ilaies2012@gmail.com

Callamarca ayllun Alasit qhathux kapill patan sapa mar chinuq phaxsin pä tunk phisqhan ur saraqataruw apasi. Akax mä phunchhäwir uñtataw lurt’asi. Akanx pä maystra mayura (qhat wakt’ayirinaka), jilïr irpirinaka (chaninchäw ucht’irinaka), ukat qhathur saririnaka (ayllun jakasirinaka) ukjamaw utjaraki. Ukat jiwa saräwinakkiw utjañ yatiraki. Ukat ukjamïpan pachpan niya taqiniw sarañ yatipxi. Maysatax saraksnawa aka qhathux janiw jichhak uñstkiti, walja maranakanïjataynawa .

Maystra Mayuranaka
Qhat wakt’ayirinakax Maystra Mayur sutimp uñt’atapxiwa. Sapa maraw jupanakax aljasirinak taypit ajllitäpxi. Chhijllatatx sapa mayniw pinkill phust’irinak achilkt’asi, ukat 24 jayp’ux 4:30 pacharuw kapillar pinkillump pinkillump mistapxäna. Uka patan niya kimsa tunk k’atanakaw phusart’apxarakïna. Ukat qhiphat ayllun jakasirinakax mäkirakiw aywthapxäna, ukjamarakiw yaqhiph La Paz markar sarxirinakas purt’apxäna.

Ch’allt’äwi
Janïr ch’allamp qalltkasin Sullka Mallkuw mä qhawqha ar arst’äna, jupax akjam sasaw sarakïna, ‘… nä amuyt akat parlkasina, änki pir ukjam mä qhawqh utt’at ukjamakïski, ukat chiqpach aka kasta uywanak lurastan apastan manq’astan ukat nan ukakïspawa… mä inawurt’asin sikir ukat prisyur sarawäxnaxa…’ Ukjam arst’asin jupax laqakirakiw jisk’a uywanakar ch’allxatt’äna, ukjarux Jilaqatarakiw ayllun saräwinakaparjam phuqht’äna. Ukapachparakiw mayni jilïr ipirinakax lurt’apxäna. Jichhax sumpach amuyt’añasatakix mä wiriyuw utjistu:

Chaninchäwi
Ukat taqi uk tukt’atat chaninchäwiruw sarapxarakïna. Ukatakix Jilaqataw qhathur saririnakamp Maystra Mayuranakamp chaninchäwit aruskipt’apxarakïna; nayraqatax Maystra Mayuranakaw chaninch ucht’apxäna. Jupanakax pä tunk yunta wakat mayisipxäna, ukampins mallkux janiw munkänti, kunatti jupax ancha jilaw sasaw säna. Ukjamaw mä qhawqha k’atanak may may chaninchäwinak ucht’apxäna. Janiw mäk mä chaninchäwir iyawsapkänti.

Ukat jupha utjatarjamaw chaninch uñjapxäna, ukasti tunka wuliwyanurakïnwa. Mä arun saraksnawa, sapa wakaw phisqha wuliwyanur chanincht’atäna. Ukat mayïrinakax jisk’at tantiyunakatjamarakïnwa sañäni: mä tantiy khuchh jan ukax iwijax pä waranq chikatanirakïnwa ukat jisk’ä ukanakax waranq chikatan ukjamarakïnwa.

Alasitan Aljasirinaka
Aljasirinakax waynuchunakamp tawaqillanampiw kartun kajunar jisk’a uywanak q’ipicht’at aljasiñtak qunt’apxäna. Ukat jilïr puñtanakax jakt’atanikïpxanwa. Jupanakax niyak chaninchäw tukt’atax laqakirakiw kajunat anqar siqsuñ qalltapxäna.

Aqallaput Lurat Uywanaka
Jilpachapinix aqallaput kunayman uywanakaw utjarakïna ukat ukanakax akjam lurt’atarakïnwa; jayäkipan Alasitatak jupanakax walja umat janq’u juphamp quytu juphamp jarsxapxatayna ukat lupirurakiw wañt’ayxapxarakitayna. Ukat chinuq phaxs pä tunka uruw juph qhuntas q’ataw umamp mast’asin jisk’a uywanak lluch’irpayxapxatäna. Ukat uk tukutat jach’a phukhunakaruw t’ajiñapkam qhathirayxapxatayna. Qhathitat mäkirakiw mä misa patar siqsusin thärapxatayna. Ukjarux niya pusi chikataniruw kapillar kartun kajunarkam q’ipichtat apsxapxäna.

Aqallaput Lurat Jisk'a Uywanaka

Kartun kajunan ansuñatakiw jisk’a uywanakax qhaphirataski.

Jamuqan uywanakax ch’ixikamakiwa. Kayunakaparux charunakamp junuratarakiwa. Kunjamati ninkhara juphanakat arsukayatanx aka uywanakax ch’iyar quytu juphamp ch’ixincht’atawa. Ukat jan ukäkix kuna kisumpis allqancht’apxakirakiriwa. Yamakis yaqhipanakax wak wawachkir ukat t’ikhankam ukjam aljañatak lurt’anipxatayna. Ukat chanipakiw mäk’ jilpachäna.

Akumpit Jak’umpit Lurat Jisk’a Uywanaka
Ukapachparakiw jak’umpit muti akumpit lurt’at jisk’a uywanakax utjäna; ukanakax janiw mayanakjam q’atawimpïkanti, jan ukasti jayun umamp mast’atakïxarakinwa. Ukampirus janiw jaya qhathiyatakänti.

Qhathu Utt’ayäwi

Alasitan Aljasirinaka

Uywan chanip mäk’ jilpachäpan iraqt’itay sasaw alasirix mä iwij ichtaski.

Chaninchäw utt’atat jisk’a uywanak aljasiñ siqqikiw utt’aräsipxäna. Jisk’a uywanak kartun kajun patarkamakiw anxatapxäna. Uywanakax ajllisiñatxamarakïnwa. Ukat Alasit qhathur saririnakax kawkirti munapkän uk alt’asipxäna. Ukjamïpan yaqhiph aljasirinakax nayr q’alt’ayasxapxarakïna. Ukat jaqix juk’at juk’ataw sarxapxarakïna.

Chiqpachans saräwinakax may mayaw utji ukat wal taqi ukanakax waqaychataskiwa. Ukaw k’uchisiñ churistu. Jichhax askpach uñt’ayatakiskasp uk suyt’tan .

3 Responses so far.

  1. wali askiw ukham sartawinakaxa, aymar jaqinakan nayrar sartañataki

  2. mayacht’asiñaw taqpach aymarankax jan uñch’ukisis taqinis kikipakitanwa.

  3. Elias says:

    Jisktä ukax ukjamäñapapinïskiwa… Niya atqi Aymar jilat kullakanakati jumjam lup’ïwinipxaspaxa, nayrir arusax mäkiw khämar khämar sartaspa. Ukat jichhürunakax uka lurañanakankasktanwa, niya qalltatächixaya, janiw kunas suyt’ayskistaniti… Aka mä qhawqhat tayka arusax wali jayanakar purjañapawa…

    Qhiphürunakatak yaqha machaq amtäwinakaw wakicht’atäski… Ukanak mä akatxamat qhanstani…
    Chha suma uka qilqt’anitamata.
    Jilata Elias

Leave a Reply